Steeds meer aandacht voor ouderdomsziekten

Ouderdom komt met gebreken. Dat is een ding wat zeker is. De afgelopen jaren is er meer aandacht voor ouderdomsziekten, met bijvoorbeeld speciale poli’s, klinieken en seniorvriendelijke ziekenhuizen.

Dementie, hart- en vaatziekten, zwakker wordende spieren, gehoorproblemen. Het zijn slechts een aantal voorbeelden van veelvoorkomende ouderdomsverschijnselen. Naar schatting zijn er in Nederland meer dan 260.000 mensen met dementie. En dit aantal neemt de komende jaren alleen maar toe. Dat komt doordat we met zijn allen steeds ouder worden en er de komende jaren een grote groep babyboomers tot ‘de ouderen’ gaat behoren. De toename geldt voor alle ouderdomsziekten; ook hart- en vaatziekten, COPD en diabetes komen vaker voor bij ouderen. Twee op de drie mensen ouder dan 85 jaar heeft een hart- en vaatziekte en één op de vijf heeft COPD.

Vaak is er bij ouderen sprake van een combinatie van aandoeningen en klachten, daardoor slikken ze veel verschillende medicijnen (ook wel polyfarmacie genoemd). Daarom is het belangrijk dat behandelingen goed op elkaar worden afgestemd. Een bezoek aan de klinisch geriater kan uitkomst bieden. In steeds meer ziekenhuizen werken in ouderen gespecialiseerde medisch specialisten. Zij kijken, in tegenstelling tot bijvoorbeeld een cardioloog of een longarts, naar de hele persoon. De oudere wordt dan niet alleen lichamelijk maar ook geestelijk onderzocht. Ook wordt er direct gekeken naar de thuissituatie. Kan de oudere nog goed voor zichzelf zorgen of heeft hij of zij daar hulp bij nodig? Bijvoorbeeld met het huishouden of met wassen en aankleden. De geriater geeft advies over wat er nodig is om zo zelfstandig mogelijk te kunnen blijven leven.

Valkliniek en geheugenpoli

Op oudere leeftijd kan vallen een groot probleem zijn. Ouderen die in een half jaar tijd twee of meer keer vallen, kunnen naar een speciale valkliniek. Veel ziekenhuizen hebben al zo’n speciale afdeling waar ouderen dan worden onderzocht door een gespecialiseerde fysiotherapeut, een gespecialiseerd verpleegkundige en een geriater. Er worden looptesten gedaan, schoenen worden beoordeeld. Ook wordt gekeken of er thuis bepaalde aanpassingen nodig zijn. Verder wordt onderzocht of er misschien sprake is van botontkalking, wisselingen in de bloeddruk (wat duizeligheid kan veroorzaken), voetproblemen, te weinig spierkracht, hartfalen, etc. Er wordt ook een bloedonderzoek gedaan, een hartfilmpje en een longfoto gemaakt.

Bij ouder worden hoort ook vergeetachtigheid. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Al vroeg laten onderzoeken wat het kan zijn, is belangrijk. Misschien is er sprake van een onderliggende ziekte. Dat kan in een zogenaamde geheugenpoli, deze zijn meestal verbonden aan een ziekenhuis. Op deze poli worden lichamelijk onderzoeken en geheugentesten gedaan. Als er een oorzaak van de klachten wordt gevonden, kan een behandelplan worden gemaakt. Herstellen is meestal niet mogelijk maar het verminderen van de ziekteverschijnselen kan vaak wel.

Seniorvriendelijk
Bij de keuze van een bepaald ziekenhuis, is het voor ouderen goed om te letten op het keurmerk ‘senior vriendelijk ziekenhuis’. In deze ziekenhuizen wordt onder andere rekening gehouden met mensen die slechter horen of zien, of slecht ter been zijn. Niet alleen het gebouw is hierop aangepast, maar alle betrokken zorgverleners houden extra rekening met ouderen en hun behoeftes. Zo wordt er bij een opname in het ziekenhuis zo veel mogelijk geprobeerd om in beweging te blijven. Bijvoorbeeld door zo min mogelijk in bed te liggen en een normaal dag- en nachtritme aan te houden. Ook worden brillen opgezet, hoorapparaten ingedaan en worden familie en mantelzorgers ingeschakeld om de oudere tijdens de opname te begeleiden.

Uit wetenschappelijk onderzoek is nog maar weinig bekend over kwetsbare ouderen en hun ‘multiproblematiek’. Hierdoor is vaak niet bekend hoe aandoeningen en klachten het beste behandeld kunnen worden. De Nederlandse Vereniging voor Klinische geriatrie heeft daarom een paar jaar geleden de belangrijkste tien onderzoeksvragen op een rijtje gezet. Bijvoorbeeld of en wanneer medicijnen tegen een hoge bloeddruk of hoog cholesterol nog nut hebben bij mensen van tachtig jaar en ouder. Welke poliklinische behandeling van ondervoeding is het beste voor kwetsbare oudere patiënten? En welke pijnstillers verhogen de kans op verwardheid? De komende jaren wordt hard gewerkt om deze vragen te beantwoorden.

TEKST: Mirjam Bedaf